در روز 22 بهمن 1357، تاريخ نهضت اسلامي مردم ايران به رهبري امام خميني (ره) به نقطه عطف خود رسيد. در اين روز سرانجام مبارزات مردم مسلمان به بار نشست و پادشاهي 2500 ساله و ظلم و استبداد بيش از 50 ساله رژيم پهلوي در ايران، ريشه کن شد و به خواست الهي حکومت جمهوري اسلامي تأسيس شد. نهضت اسلامي ايران در سال 1341 با اعتراض شديد حضرت امام خميني و روحانيت پيشرو به لايحه انجمن هاي ايالتي و ولايتي و آنچه که محمدرضا شاه آن را انقلاب سفيد شاه و ملت مي‌خواند شروع شد. در اين لايحه، قيد اسلام از شرايط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان حذف و به جاي سوگند به قرآن، سوگند به کتاب آسماني آورده شد و به زنان نیز حق رأي داده شد. پس از آن محمدرضا پهلوي، لوايح ششگانه‌اي را طرح و در يک رفراندوم نمايشي به تصويب رساند. امام خميني و مراجع قم نوروز سال 1342 را عزاي عمومي اعلام کردند. در دوم فروردين 1342 مجلسي که به مناسبت شهادت امام جعفر صادق (ع) تشکيل شده بود با حمله مزدوران ساواک رژيم پهلوي به مدرسه فيضيه قم به خاک و خون کشيده شد و عده‌اي از طلاب شهيد و مجروح شدند. حادثه مدرسه فيضيه قم، روحانيت و مردم را مصمم‌تر نمود و حضرت امام در سخنراني تاريخي خود در عاشورای همان سال به شاه و آمريکا و اسرائيل حمله شديدي کردند. به دنبال اين سخنراني مهم و تاريخي، عوامل رژيم، حضرت امام را در شب 15 خرداد 1342 دستگير و به تهران منتقل کردند. با اعلام اين خبر در شهرهاي مختلف، تظاهرات عظيمي بر پا شد و رژيم پهلوي دستور سرکوب اين قيام را داد. در قيام تاريخي پانزده خرداد 1342 که نقطه عطفي در ابتداي نهضت اسلامي بود، هزاران نفر از مردم شهرهاي مختلف به شهادت رسيده و يا مجروح شدند. حضرت امام در 18 فروردين 1343 آزاد شدند و از همان ابتداي آزادي به سخنراني و مبارزه عليه رژيم ادامه دادند. ایشان که از ابتداي جواني شعار قرآن " قل انما اعظکم بواحده ان تقوموا لله مثني و فرادي " را سرلوحه کار خويش قرار داده و تنها راه اصلاح در جهان را قيام لله مي‌دانستند، در تاريخ 4 آبان 1343 در واکنش به تصويب لايحه مصونيت مستشاران آمريکايي در ايران (کاپيتولاسيون) طي يک سخنراني سرنوشت ساز در مسجد اعظم قم به افشاگري شديد اللحني عليه رژيم پرداخته و کاپيتولاسيون را عامل بردگي ايرانيان و ناقص استقلال کشور و مايه ننگ رژيم پهلوي دانستند. رژيم سفاک پهلوي که از روشنگري هاي رهبري نهضت به تنگ آمده بود چاره را در تبعيد ايشان دانست و بدينگونه حضرت امام را در 13 آبان 1343 به ترکيه تبعيد کردند. در 13 مهر 1344 امام، به همراه فرزندشان آيت‌الله سيدمصطفي خميني به نجف منتقل شدند. حضرت امام از بهمن ماه 1348، درس ولايت فقيه خود را که در حقيقت پايه‌هاي تئوريک حکومت اسلامي بود، آغاز کردند. سلسله مباحث ولایت فقیه به شکل کتابي مدون در ايران و کشورهاي عربي انتشار يافت. همچنين حضرت امام به مناسبت هاي مختلف از جمله در جريان جشن‌هاي 2500 ساله شاهنشاهي، به روشنگري خود عليه رژيم پهلوي ادامه مي‌دادند. در سال‌هاي اوليه دهه 1350، درآمد حاصل از نفت بيکباره افزايش يافت و شاه که در غرور و نخوت، غرق شده بود، برنامه خود با عنوان رسيدن به تمدن بزرگ را اعلام کرد. همچنين او در تاريخ 11 اسفند 1353 حزب رستاخيز را به عنوان تنها حزب فراگير اعلام کرد و خودکامگي و استبداد خويش را بيش از پيش نمايان ساخت. از آغاز سال 1355 شمسي تاريخ رسمي کشور از حزب دموکرات به رياست جمهوري آمريکا رسيد و با اعلام سياست حقوق بشر خود، محمدرضاشاه، ناگزير براي جلب رضايت بيش از پيش او فضاي باز سياسي را اعلام کرد. انقلاب اسلامي با شهادت مشکوک آيت‌الله سيدمصطفي خميني در نجف اشرف توسط عوامل رژيم، وارد مرحله تازه‌اي شد و امواج خروشاني در بين مردم به پا کرد. امام خمینی اين حادثه را از الطاف خفيه الهي دانستند. روز 17 دي 1356، در روزنامه اطلاعات مقاله اهانت آميزي تحت عنوان "ايران و استعمار سرخ و سياه" با امضاي مستعار "احمد رشيدي مطلق" و در حقيقت با دستور شاه و دربار عليه امام خميني به چاپ رسيد. مراجع، مردم و طلاب قم در اعتراض به اين مقاله اهانت آميز، قيامي تاريخي را در 19 دي 1356 به ثبت رساندند که اين قيام توسط عوامل رژيم پهلوي به خاک و خون کشيده شد. مراجع تقليد خواستار برگزاري مراسم چهلم شهداي قم، در سراسر کشور شدند و در اکثر نقاط ايران مراسمي برگزار شد؛ اما اينبار نوبت مردم رشيد تبريز بود تا در 29 بهمن 1356 قيام آنها به خاک و خون کشيده و حماسه ای دیگر در تاریخ انقلاب اسلامی ثبت شود. نوروز سال 1357 عزاي عمومي اعلام شد و مردم، مراسم چهلم شهداي تبريز را در شهرهاي مختلف برگزار کردند که قيام مردم يزد با سرکوب شديد رژيم پهلوي، برگ ننگين ديگري در تاريخ رژيم پهلوي ثبت نمود. در 28 مرداد 1357 سينما رکس آبادان توسط عوامل ساواک به آتش کشيده شد و مردم بيگناه جان سپردند. جمشيد آموزگار که در سال 1356 به جاي اميرعباس هويدا بر مصدر نخست وزير تکيه زده بود با گسترش امواج انقلاب اسلامي مجبور به استعفا شد و جعفر شريف امامي، که با شعار دولت آشتي ملي سعي در فريب افکار عمومي داشت به نخست وزيري رسيد. او تاريخ شاهنشاهي را لغو و قمارخانه‌ها را تعطيل و مطبوعات را آزاد و حزب رستاخيز را منحل کرد؛ اما هشياري رهبري انقلاب و مردم مسلمان نقشه رژيم را نقش بر آب کرد. روز 13 شهريور 1357 نماز عيد فطر در قيطريه تهران به امامت آيت الله مفتح به نحو بي نظيري برگزار شد و با تظاهرات مردم در روز 16 شهريور، اعلام حکومت نظامي شد. روز جمعه 17 شهريور، مردم، بيخبر از حکومت نظامي به خيابان‌ها ريخته و ارتش شاه در ميدان ژاله (شهدا) به روي مردم بي دفاع آتش گشود و خيابان‌هاي اطراف را غرق در خون مردم بيگناه نمود. هفده شهریور 1357 بدین شکل در تاريخ انقلاب به جمعه سياه معروف گرديد. با آغاز سال تحصيلي، دانشجويان و دانش‌آموزان حضور مؤثرتري يافتند. امام در 13 مهر 1357 عازم فرانسه شدند و از آنجا سکان کشتي مردم را در امواج خروشان انقلاب اسلامي هدايت نمودند. دهکده نوفل لوشاتو در حوالي پاريس مبدل به کانون خبرساز جهان گرديد و مردم و خبرنگاران از همه نقاط دنيا براي مصاحبه با حضرت امام به آنجا سرازير شدند. در آبان ماه اعتصابات کارکنان شرکت نفت، مخابرات، بانک ملي، سازمان آب، راديو و تلويزيون و ... بر دامنه مبارزات افزود. در 13 آبان 1357 تظاهرات دانش‌آموزان و دانشجويان مقابل دانشگاه تهران به خاک و خون کشيده شد. 14 آبان ارتشبد غلامرضا ازهاري مأمور تشکيل کابينه شد. تظاهرات تاسوعا و عاشورا، عملا به صورت همه پرسي بر ضد رژیم شاهنشاهی درآمد و مردم در شعارهايشان خواستار استقلال، آزادي و جمهوري اسلامي شدند. رژيم شاه آخرين نقسها را مي‌کشيد و آخرين تير ترکش شاه و اربابان غربيش نخست وزيري شاپور بختيار از اعضاي قديمي جبهه ملي بود که با شعار سوسيال دموکراسي آمده و خود را مرغ توفان مي‌دانست. تمهيد ديگر شاه براي حفظ تخت و تاج خود تشکيل شوراي سلطنت بود و در 26 دي 1357، محمدرضا شاه پهلوي ناچار به خروج از ايران شد. امام که دولت بختيار را غير قانوني اعلام کردند و شوراي انقلاب را تشکيل داده بودند با فرار محمدرضا شاه از ایران، آماده عزيمت به میهن اسلامی شدند. بختيار فرودگاه ها را بست و پرواز امام يک هفته به تأخير افتاد اما سرانجام روز 12 بهمن 1357 حضرت امام پس از 15 سال تبعيد به ايران بازگشتند. ورود امام به میهن را میلیون ها نفر از تهران و سایر نقاط کشور استقبال کردند. امام خمینی پس از ورود به تهران، ضمن حضور بر مزار هزاران شهید انقلاب اسلامی، در سخنراني خود در بهشت زهرا، دولت بختيار را غيرقانوني اعلام نموده و فرمودند که بزودي به پشتوانه رأي ملت و حق شرعي خود، دولت تعيين مي‌کنند. امام سپس در مدرسه علوي و رفاه مستقر شدند و در 16 بهمن، مهندس بازرگان را به نخست وزير دولت موقت منصوب نمودند. در رور 19 بهمن پرسنل نيروي هوايي ارتش به محضر امام رسيدند و با ايشان بيعت نمودند. شب 21 بهمن، در نيروي هوايي تهران، درگيري مسلحانه بين عده‌اي از افراد اين نيرو و گارد شاهنشاهي پيش آمد که با دخالت مردم، درب پادگان ها به روز مردم باز شد و سلاح هايي به دست مردم افتاد. سران ارتش دست اندر کار کودتا شدند و در روز 21 بهمن از ساعت چهار بعدازظهر اعلام حکومت نظامي شد. امام اعلام کردند که مردم به حکومت نظامي اعتنا نکنند. مردم در روز22 بهمن به مراکز دولتي، نظامي، انتظامي و راديو و تلويزيون يورش برده و آنها را فتح کردند. با فرار بختيار از ايران و اعلام بيطرفي ارتش در روز 22 بهمن 1357، انقلاب اسلامي ايران پس از سالها مجاهدت، ايثار، فداکاري و مقاومت در راه رضاي الهي با رهبري بي نظير حضرت امام خميني و به همت مردم سرافراز ايران به پيروزي نهايي رسيد.

 با حمله مأموران گارد به پادگان نيروي هوايي تهران، جنگ خياباني آغاز شد. به گفته همافران، وقتي که راديو اعلام کرد فيلم ورود امام خميني بعد از اخبار تلويزيون نمايش داده خواهد شد، آنها در سالن پادگان اجتماع کردند. با ظاهر شدن تصوير حضرت امام بر صفحه تلويزيون، طنين صلوات سالن را پر کرد و در اين هنگام، افراد گارد به سوي آنها تيراندازي کردند و درگيري آغاز شد. * مردم ساکن در اطراف خوابگاه همافران، هنگامي که از حمله نيروي گارد به همافران آگاه شدند، اهالي خيابان‌هاي اطراف را نيز با خبر کردند و طولي نکشيد که جمعيت انبوهي در کنار ديوار خوابگاه گرد آمدند که با فرياد الله‌اکبر از همافران حمايت مي‌کردند. * اجتماع مردم در کنار خوابگاه همافران نيروي هواي يکه از ساعت ده شب آغاز شده بود همچنان ادامه يافت. ترس مردم اين بود که در صورت پراکنده شدن، نيروهاي گارد، مجددا به همافران حمله کنند، لذا از دفتر حضرت امام کسب تکليف کردند و دفتر امام توصيه کردند که پراکنده نشويد. * مردم در کنار خوابگاه نيروي هوايي همچنان شعار مي‌دادند و خود را با آتش لاستيک‌هاي فرسوده گرم مي کردند که در ساعت 5/3 بعد از نيمه شب مأموران حکومت نظامي با خودروهاي نظامي و در حاليکه از دور با شليک رگبار مسلسل‌ها به طرف هوا در صدد ترساندن مردم بودند، به اجتماع مردم حمله کردند. در اين هنگام مردم به کوچه‌هاي اطراف پناه بردند اما مأمورين توانستند يکصد و پنجاه و دو نفر را دستگير و به محل استقرار حکومت نظامي در کلانتري تهران و منتقل کنند. در بين دستگير شدگان دو روحاني نيز حضور داشتند. تذکر: ظاهرا اولين کلانتري ساقط شده در جريان هجوم مردم همين کلانتري بود.

 امام خميني در سخنان خود گفتند: کار عاقلانه و مفيد به حال کشور اين است که بختيار و ارتش در مقابل انقلاب اسلامي، عکس‌العملي مثبت داشته باشند. * در پاسخ به پيام‌هاي تشکر از سوي مردم و يا شخصيت‌ها و گروه‌هاي مختلف به مناسبت ورود حضرت امام به کشور، از سوي ايشان پيام تشکري خطاب به عموم انتشار يافت. * با فراخوانی مردم به راهپيمايي عمومي در تأييد دولت بازرگان از سوي جامعه روحانيت تهران، مردم ايران حکومت مهندس بازرگان را تأييد کردند و موج راهپيمايي، شهرها را فرا گرفت. * خبرگزاري فرانسه: جبهه ملي از مقامات و سازمان‌هاي حاکمه و تمام مردم خواست تا از دولت بازرگان حمايت کنند. * بازرگان در اولين مصاحبه خود به عنوان نخست وزير دولت موقت، برنامه و وظايف دولت خود را تشريح کرد. * بازرگان موقتا از رهبري نهضت آزادي کناره‌گيري نمود و به مدرسه علوي نقل مکان کرد. تذکر: در حکم نخست وزيري حضرت امام از وي خواسته شده بود تا بدون واسبتگي حزبي و گروهي به پست نخست وزيري اشتغال يابد. * صبح امروز در پي تشکيل جلسه مجسل و حضور بختيار، فانتوم‌ها و هليکوپترهاي نيروي هوايي بر فراز تهران مانور دادند. * بختيار به هنگام سخنراني در مجلس شورا گفت: دولت موقت تا شوخي و حرف است، تحمل مي‌کنم ... من در مقام نخست وزيري قانوني مملکت مي مانم تا انتخابات آزاد آينده را انجام دهم. * بختيار ضمن اظهاراتش به يکي از فرماندهان ارشد ارتش، اظهار داشت: اين محل‌هاي خالي را که در هيأت دولت مي‌بينيد، من مخصوصا خالي نگاه داشته‌ام تا با تعدادي از افراد که آقاي مهندس بازرگان معرفي مي‌کند، پر نمايم و من با آقايان مشغول مذاکره هستم. * دکتر سعيد، رييس مجلس شورا، در جلسه امروز مجلس اظهار داشت: بازگشت حضرت‌ آيت‌الله العظمي خميني، مرجع عاليقدر تشيع را به خاک وطن از طرف خود و عموم نمايندگان خوش آمد مي‌گويم. * لوايح محاکمه وزراي سابق و انحلال ساواک، در جلسه مجلس شورا به تصويب رسيد. * حجت‌الاسلام والمسلمين صادق خلخالي از سوي امام اعلام کرد که اجازه نمي‌دهيم حتي يک نفر از همافران آسيب ببينند. اين در حالي است که عده‌اي از همافران پادگان شاهرخي در همدان، در بازداشت به سر مي‌برند. * از سوي آيت‌الله مرعشي نجفي، به مناسبت انتصاب مهندس بازرگان به نخست وزيري، پيام تبريکي ارسال شد. * مردم زاهدان، اعم از شيعه و سني، که به پشتيباني دولت مهندس بازرگان دست به راهپيمايي زده بودند، از سوي چماق به دستان مورد هجوم قرار گرفتند. در اين حادثه، شصت و دو نفر کشته يا زخمي شدند. * در مراسم فارغ التحصيلي دانشجويان دانشکده افسري، افسران جوان از سوگند وفاداري به شاه معاف شدند. * ميرفندرسکي، وزير امورخارجه، گفت: حضور ايران در پيمان سنتو در چهارچوب سياست خارجي ايران قابل توجيه نيست. * حجت‌الاسلام فلسفي پس از هشت سال ممنوعيت از سخنراني، در حضور امام و مردم ديدار کننده از ايشان، سخنراني کرد.

 انتخاب بازرگان به عنوان نخست وزير دولت موقت، رسما اعلام شد. حکم و فرمان نخست وزيري که با اتفاق آراء شوراي انقلاب و تصويب امام خميني صادر شده بود، توسط حجت‌الاسلام والمسلمين رفسنجاني در حضور حضرت امام و آقاي بازرگان قرائت شد. * حضرت امام در حکم نخست وزيري بازرگان، وي را موظف به انجام رفراندوم تغيير نظام به جمهوري اسلامي، تشکيل مجلس مؤسسان (خبرگان) براي تصويب قانون اساسي، برگزاري انتخابات مجلس شورا طبق قانون اساسي جديد و انتخاب هيأت وزيران بدون در نظر گرفتن روابط حزبي کردند. در متن حکم آمده است: بنا به پيشنهاد شوراي انقلاب، بر حسب حق شرعي و قانوني ناشي از آراء اکثريت قاطع قريب به اتفاق ملت ايران که طي اجتماعات عظيم نسبت به رهبري جنبش ابراز شده است، جنابعالي را مأمور تشکيل دولت موقت مي‌نمايم. * مهندس بازرگان پس از قرائت حکم نخست وزيري گفت: خداي برگ را شکر مي‌کنم که چنين اعتبار و حسن شهرتي را که به هيچوجه اهليت و لياقت آن را نداشتم، به من ارزاني داشته و همين موهبت الهي باعث شده که آيت‌الله، ابراز اعتماد و ارجاع چنين مأموريتي را به بنده عنايت بفرمايند و همچنين تشکر از ملت ايران مي‌کنم. * حضرت امام در فرمايشات خود بعد از سخنان مهندس بازرگان به عنوان نخست وزير، از مردم خواستند تا با تظاهرات آرام و از طريق مطبوعات، نظر خود را درباره دولت بازرگان ابراز نمايند. ايشان در يک مصاحبه قبل از قرائت حکم گفتند: مخالفت با اين حکومت، مخالفت با شرع است. * بازرگان پس از خروج امام از محل جلسه، در رابطه با تهديد بختيار در مورد نخست وزيري دولت موقت، گفت: از اين اخطار نمي‌ترسيم، اگر تهديد مي‌خواهند بکنند، به چيز ديگري ما را تهديد کنند. اين چيز خيلي کوچکي است و اگر عملي شود، بنده شخصا خيلي ممنون مي‌شوم؛ چون راحت مي‌شوم. * راديو مسکو براي اعلام نخست وزيري بازرگان برنامه خود را قطع کرد. * بختيار گفت: هر کس اکثريت داشت، حکومت مي‌کند. * آسوشيتد پرس: با توجه به اينکه شانس موفقيت بختيار روز به روز کمتر مي‌شود، سخنگوي وزارت خارجه آمريکا به ابراز حمايت ملایم از بختيار بسنده کرد. * بنا به نوشته مجله تايم: ساليوان، سفير آمريکا در ايران، از همکاران خود خواسته است که با مخالفان رژيم گفتگو کرده، سياست آمريکا را براي آنان تشريح کند. * رييس سازمان سيا اعراف کرد که در رابطه با پيش بيني مسائل ايران، اين سازمان ناکام بوده است. وي گفت: چيزي که ما پيش بيني نمي‌کرديم، اين بود که يک مرد هفتاد و هشت ساله که مدت چهارده سال در تبعيد بود، اين نيروها را به هم پيوند زند. * کيسينجر گفت: بيم آن مي‌رود که انقلاب اسلامي به ساير کشورها سرايت کند و گناه اين حرکت، متوجه هدف توخالي حقوق بشر است. * آيت‌الله گلپايگاني بازگشت حضرت امام به ميهن را به ايشان تبريک گفت. * آيت‌الله گلپايگاني با صدور پيامي خطاب به ارتش، از فرماندهان نظامي خواست تا از رويارويي و مقابله با انقلاب اسلامي بپرهيزند. * چند وزارتخانه، از جمله وزارت آموزش و پرورش، امور اقتصاد و دارائي، بهداري و دادگستري، توسط نيروهاي ارتش اشغال شد. * حزب توده از شوراي انقلاب اسلامي اعلام پشتيباني کرد. * سازمان چريک‌هاي فدايي خلق، در مخالفت با شوراي انقلاب گفت: شوراي انقلاب بايد توسط ميليون‌ها اعتصاب کننده تشکيل شود. گفتني است که اين گونه سازمان‌ها که تنها خود را قيام خلق مي‌دانند، اعتماد و حمايت ميليوني مردم از حضرت امام را نديده گرفته و به دنبال جايگاهي در آينده نظام براي خود هستند. * بيست و دو نماينده ديگر مجلس شورا، استعفا دادند. * در تظاهرت مردم آغاجاري، عده‌اي به شهادت رسيدند. * غلامرضا کيانپور، وزير اسبق اطلاعات و دادگستري و استاندار آذربايجان غربي و اصفهان، بازداشت شد. * هشت هزار يهودي از ايران به اسرائيل رفتند.