شاه توت ها

شاتوت، شاهِ توت‌ها

توت‌ها از بهترین میوه‌ها هستند که نه تنها طعم بسیار عالی دارند، بلکه حاوی فیتوکمیکال‌ها هستند که شگفتی می‌آفرینند و موجب بهبود و تعدیل سلامت می‌شوند.

توت‌ها دارای فیبر بالا و قند نسبتا پایینی هستند، بنابراین اگر در حد متعادل مصرف شوند، موجب تغییرات شدید انسولین نمی‌شوند.

بهترین طریقه مصرف توت به صورت طبیعی و خام است، چرا که حرارت دادن و فریز کردن آن، به آنتی‌اکسیدان‌های آن آسیب می‌زند؛ البته بعضی از آنتی‌اکسیدان‌ها حتی پس از حرارت دادن و فریز کردن باقی می‌مانند. انواع گوناگون توت دارای مقادیر متفاوت از مواد مغذی هستند. شاتوت یکی از انواع توت‌هاست.

شاتوت از نظر تاریخی، میوه‌ای به حساب می‌آید که از دیرباز شناخته شده است. جالب است بدانید در اروپا از سال‌های دور، مردم از این میوه برای درمان زخم‌های دهان و تخفیف دردهای مربوط به دندان استفاده می‌کرده‌اند.

استفاده از جوشانده برگ‌های این میوه برای برطرف کردن حالت تهوع از قدیم معمول بوده و ریشه آن برای درمان اسهال خونی استفاده می‌شده است.

شاتوت میوه‌ای لذیذ و خوش‌طعم است که بر درختچه‌های کوتاه می‌روید. شاتوت را می‌توان به شکل‌های متفاوتی به صورت خام، پخته و یا به صورت مربا مورد استفاه قرار دارد.

با داشتن مواد مغذی مختلف شاتوت به‌عنوان یک میوه سلامت مطرح است.

وجود این مواد مغذی و نقش هم‌افزایی این مواد مغذی بر یکدیگر سبب شده است تا این میوه به‌عنوان منبعی خوب برای تامین نیاز روزانه به ریزمغذی‌های گوناگون مورد توجه قرار گیرد.
شاتوت برای حفظ سلامت

محققان انجمن تغذیه آمریکا، شاتوت را در مقایسه با 40 نوع میوه تازه دیگر، به عنوان اولین میوه از نظر فعالیت آنتی‌اکسیدانی قرار داده‌اند که دارای فیتوکمیکال‌های قوی مانند آنتوسیانین است. آنتوسیانین رنگدانه‌ای است که رنگ سیاه شا‌توت از آن ناشی می‌شود.

شا‌توت خواص مفیدی برای سلامت دارد، از جمله جلوگیری از عفونت‌های دستگاه ادراری، سرطان، بیماری‌های وابسته به سن و حملات سکته مغزی.

شاه‌توت از ساخته شدن کلسترول بد که به بیماری‌ها و حملات قلبی منجر می‌شود، جلوگیری می‌کند. علاوه بر این، شاه‌توت دارای ویتامین‌هایA ، C و املاح روی، پتاسیم، آهن، کلسیم و منیزیم است.

سایر آنتی‌اکسیدان‌ها و فنول‌های موجود در شاتوت شامل موارد زیر هستند: الاژیک اسید، روتین، گالیک اسید، هیدروکافئیک اسید، پی کوماریک اسید سینامیک و آنتی‌اکسیدان‌های مشهور که آنها را به خوبی می‌شناسیم یعنی ویتامین‌های A و C.

وجود انواع آنتی‌اکسیدان‌های گوناگون در شاتوت، «درجه ظرفیت جذب رادیکال‌های آزاد» آن را که یک شاخص اندازه‌گیری تاثیر مواد غذایی در پیشگیری از سرطان‌ است، به رقم 5350 در هر صد گرم رسانده است. این شاخص برای زغال‌اخته حدود 9350، برای تمشک حدود 12 هزار و برای سیب عدد 3100 است.

محتوای متعادل تانن موجود در شاتوت به استحکام جداره رگ‌ها کمک کرده و از خون‌ریزی‌های پوستی جلوگیری می‌کند.

مصرف این میوه در موارد التهاب روده‌ای کمک‌کننده است.

مصرف منظم این میوه فرآیند پیرشدن را کند می‌کند و به دلیل وجود خاصیت ضد باکتریایی آن، به بهبود شرایط اسهال ناشی از باکتری‌ها کمک می‌کند.

مصرف عصاره شاتوت در افراد دچار واریس سبب کاهش نشت دیواره نازک رگ‌های خونی می‌شود. این عصاره دارای آنتی‌اکسیدان‌هایی به نام آنتوسیانیدین است. آنتوسیانیدین‌ به بهبود بافت پیوندی آسیب دیده کمک می‌کند. مصرف میوه شاتوت نیز اثر مشابهی در رفع این مشکل دارد.

تحقیقی در ایران

به گزارش شبکه خبر، گروهی از پژوهشگران دانشگاه علوم پزشكی لرستان طی پژوهشی دریافته‌اند که استفاده از عصاره برگ‌های زیتون و شاتوت در كاهش كلسترول خون و جلوگیری از رسوب چربی در رگ‌ها نیز تاثیر به سزایی دارد.

نتایج این بررسی نشان می‌دهد، مصرف عصاره دانه شنبلیله به همراه عصاره برگ‌های شاتوت و زیتون، اثر آنها را در كاهش كلسترول خون افزایش می‌دهد.

تولید و نگهداری

اگرچه میوه‌هایی مثل شاتوت در گستره وسیعی‌ از مناطق جغرافیایی كشور به بار می‌نشینند، مشكلات موجود در پرورش و برداشت این میوه‌ها سبب می‌شود كه مقدار آنها برای استفاده در مصارف تولیدی كافی نباشد.

وجود مواد مغذی مفید در شاتوت، این میوه را به یک میان وعده عالی تبدیل کرده است.

در صورتی که شاتوت تازه به سرعت فریز شود، می‌تواند مواد مغذی خود را به خوبی حفظ کند.

استفاده از روش سرد کردن سریع برای حفظ مواد مغذی این میوه در کشور‌هایی مانند آمریکا و کانادا به کار گرفته می‌شود.

  در یک عصر گرم تابستان خوردن یک کاسه شاه‌توت ترش و رسیده خالی از لطف نیست. متاسفانه این روزها این میوه ارزشمند به دلیل طرفداران بی‌شمارش، با قیمت بالایی فروخته می‌شود و همین موضوع بعضا کاهش مصرف آن را به دنبال دارد. این میوه تابستانی تا حدودی مانند تمشک است. بسیار خنک بوده و مغذی و تصفیه‌کننده خون است و می‌تواند بلافاصله عطش را فرونشاند و اشتها را برانگیزد. شاه‌توت سرشار از ویتامین‌های A، B، C و اسیدسیتریک، تانن و املاح معدنی است و صفرابر ، ضدعفونی‌کننده و میکروب‌کش قوی است.
بر این اساس شاه‌توت می‌تواند در درمان عفونت‌های ادراری، زخم روده و اسهال خونی مفید باشد. غرغره آب آن نیز برای زخم‌ها و جوش‌های دهان مفید است و ورم حلق، درد گلو و تورم لثه را التیام می‌بخشد. شاه‌توت به دلیل داشتن ویتامین A در شادابی و زیبایی پوست نقش بسزایی دارد. همچنین ویتامین C آن می‌تواند به کاهش ایجاد لخته‌های خونی در سیاهرگ‌ها کمک کند، جذب آهن را در بدن افزایش دهد و در کاهش کلسترول بد خون موثر باشد.

اگر شاه‌توت را صبح ناشتا بخورید، ملین است. این میوه به دلیل ترکیبات فعال رنگینی که به نام آنتوسیانین دارد می‌تواند مثل یک آنتی‌اکسیدان عمل کرده و موادی را که خاصیت اکسیدانی داشته و بعضا باعث ایجاد بیماری‌هایی چون فشار خون، چربی خون و بیماری‌های قلبی ـ عروقی می‌شود را نابود سازد.

خاصیت ضدالتهابی از دیگر فواید این میوه است که می‌تواند برای درمان بیماری آرتریت روماتوئید (درد مفاصل)‌ که این روزها بیشتر خانم‌ها را گرفتار کرده مفید باشد.

در برگ شاه‌توت ماده‌ای ضد قند وجود دارد که می‌تواند مرض قند را درمان کرده و قند خون را کاهش دهد. به همین دلیل می‌توان از آن در صورت وجود قند در ادرار و معالجه دیابت استفاده کرد.

چند توصیه

شاه‌توت در معرض آ‌لودگی‌های مختلفی قرار دارد. این میوه در صورت تماس با فضله پرندگان بر روی درخت ممکن است با میکروب‌های سالمونلا، ایکولای و انواع ویروس‌ها و قارچ‌ها آلوده شود. مهم‌تر آن که اگر یک میوه آلوده داخل ظرفی قرار گیرد، می‌تواند تمامی شاه‌توت‌‌های داخل ظرف را آلوده کند. نکته دیگر سموم دفع آفات است که ممکن است در این محصول استفاده شود. این میوه به دلیل آن که بدون پوست است و از آنجا که سم مستقیما وارد گوشت این میوه می‌شود، اگر فاصله زمانی استفاده از سم تا مصرف میوه رعایت نشود فرد با توجه به نوع سم مصرفی در معرض انواع بیماری‌های کبدی و سرطان‌زا قرار می‌گیرد.

از سوی دیگر شاه‌توت به دلیل آن که در گروه میوه‌های نرم قرار دارد، شستشوی آن سخت و گاهی ناممکن است. بر این اساس بهتر است این میوه زمانی که از درخت چیده می‌شود و تا حدودی قابلیت شستشو داشته و به دور از آلودگی‌های محیطی است تهیه، شستشو و میل کنید.